• جایگزین‌های شکر

    اگر به دیابت مبتلا هستید، یا حتی اگر دیابت ندارید، ممکن است متوجه شده باشید که وجود شکر برای سلامت و تعادل رژیم غذایی‌تان مضر است. بعنوان یک قانون کلی، هر چه کمتر شکر مصرف کنید بهتر است؛ ولی برخی اوقات، یک ماده خوراکی شیرین لازم است.

    جایگزین‌های شکر

اگر می‌خواهید وزن خود را کاهش دهید، یا سعی می‌کنید که سطح گلوکز خونتان پایدار بماند، ممکن است این سوال را بپرسید که آیا واقعا شیرین کننده‌های مصنوعی کمک کننده هستند یا خیر. اگر سری به سوپرمارکت محلی خود بزنید، می‌بینید که انواع زیادی از شیرین کننده‌ها وجود دارند، بنابراین ممکن است که سردرگم شوید کدامیک برای شما می‌تواند مفید باشد.

شیرین کننده‌ها چه هستند؟

شیرین کننده‌ها اجزایی هستند که به غذاها و خوراکی‌ها اضافه می‌کنیم تا طعم شیرین ایجاد کنند. می‌توان آن‌ها را به طرق مختلفی طبقه بندی کرد: یک روش طبقه بندی خیلی کلی عبارت است از: شکر و جایگزین‌های شکر. روش دیگر طبقه بندی این است که بگوییم شیرین کننده‌ها طبیعی هستند یا مصنوعی.

انواع شیرین کننده‌ها

یکی از مفیدترین روش‌های طبقه بندی شیرین کننده‌ها این است آن‌ها را براساس ارزش غذایی شان تقسیم بندی کنیم، برای مثال شیرین کننده‌های مغذی یعنی آن‌هایی که دارای ارزش غذایی (کالری) هستند و آن‌هایی که غیر مغذی هستند، یعنی ارزش غذایی ندارند یا کم کالری هستند.

شیرین کننده مغذی

انواع مختلفی از شیرین کننده‌های مغذی وجود دارد، ولی همه آن‌ها حاوی کربوهیدرات و دارای کالری می‌باشند. معمولا به این شیرین کننده‌ها "شکر" یا "شکردار" گفته می‌شود، ولی آن‌ها می‌توانند در غذاهای مختلف نیز تحت عنوان عناصر زیر استفاده شوند:

  • · گلوکز
  • · فروکتوز
  • · سوکتوز
  • · مالتوز
  • · عسل، شهد و ...

پلی ال‌ها

یک گروه از شیرین کننده‌های مغذی پلی ال‌ها هستند، که قند الکل هستند که شمال موارد زیر می باشند:

  • · اریتیرول
  • · ایزومالت
  • · مالتیتول
  • · مانیتول
  • · سوربیتول
  • · زایلیتول

این مواد می‌توانند طبیعی باشند یا بصورت مصنوعی تولید شوند. پلی ال‌ها حاوی کربوهیدرات‌ها و کالری‌دار هستند، ولی کالری کمتری دارند و نسبت به ساکاروز اثر کمتری بر سطح گلوکز خون دارند.

پلی ال‌ها و دیابت

دقیقا مشخص نیست که افرادی که انسولین دریافتی خود را بر اساس کربوهیدرات دریافتی تنظیم می‌کنند، چگونه باید پلی ال‌ها و کربوهیدراتشان را اندازه گیری کنند، زیرا تمام کربوهیدرات‌های پلی ال‌ها جذب نمی‌شوند. میزان کالری پلی ال‌ها فرق می‌کند، زیرا میزان کربوهیدرات هضم شده و جذب شده بسته به نوع پلی ال‌ها متفاوت است. افراد دیابتی برای اطلاعات بیشتر باید با پزشک خود مشورت کنند.

پلی ال‌ها و غذاهای دیابتی

پلی ال‌ها معمولا در محصولاتی که برای افراد دیابتی ساخته می‌شود وجود دارند. از آنجاییکه چربی و کالری این محصولات می‌تواند برابر با محصولات استاندارد باشد از این رو کمیسیون دیابت بریتانیا و اروپا استفاده از این محصولات را توصیه نمی‌کنند. مصرف مقادیر بالای پلی ال‌ها می‌تواند باعث ایجاد عوارضی مانند یبوست، نفخ و اسهال شود.

شیرین کننده‌های غیر مغذی یا مصنوعی

استفاده از شیرین کننده‌های غیرمغذی بعنوان جایگزین شیرین کننده‌های مغذی می‌تواند روشی برای کاهش کربوهیدرات و کالری دریافتی شما باشد. به برخی از این شیرین کننده‌های غیر مغذی شیرین کننده‌های مصنوعی یا ساختگی می‌گویند. این شیرین کننده‌ها معمولا در محصولات زیر مشاهده می‌شود:

انواع شیرین کننده‌های مصنوعی

انواع مختلفی از شیرین کننده‌ها جواز تولید را در بریتانیا و امریکا دریافت کرده‌اند که شامل موارد زیر هستند:

برخی از محصولات خوراکی از ترکیب دو نوع شیرین کننده مصنوعی ساخته می‌شوند

استفاده از شیرین کننده‌ها در آشپزی

استفاده از این مواد در آشپزی بدون اینکه کالری و کربوهیدرات دریافتی شما را افزایش دهد و باعث بالا رفتن سطح قند خون شما شود، باعث ایجاد طعم شیرین در غذاها می‌شود.

چه شیرین کننده‌هایی برای آشپزی بهتر هستند؟

شیرین کننده‌های مصنوعی به شکل پودر، قرص یا مایع موجود هستند. از بیشتر آن‌ها می توان در غذاهای گرم و سرد استفاده کرد، ولی نمی‌توان از همه آن‌ها در آشپزی استفاده کرد:

آسپارتام مقداری از خاصیت شیرین کنندگی خود را در دماهای بالا از دست می دهد. اما از سوکرالوز و آسه سولفام می‌توان در آشپزی و پخت و پز استفاده کرد.

شیرین کننده های طبیعی و مصنوعی

ممکن است استفاده از اصطلاحات طبیعی و مصنوعی گیج کننده باشد، زیرا تفسیرهای متفاوتی از این کلمه خواهد شد. برای مثال به برخی از محصولاتی که از استویا بدست آمده اند برچسب طبیعی زده می‌شود، اگرچه آن‌ها فراوری و اصلاح می‌شوند. از این گذشته برخی دیگر از محصولاتی که تحت عنوان شیرین کننده مصنوعی به بازار عرضه می شوند منشا طبیعی دارند. برای مثال سوکرالوز از شکر(سوکروز) بدست می‌آید. فارغ از هر گونه تقسیم بندی و نام گذاری که انجام می‌شود، نکته حیاتی این است که بپرسیم در یک شیرین کننده چه ماده‌ای وجود دارد و از میزان کربوهیدرات و کالری آن مطمئن شویم و به بهترین شکل از این مواد در رژیم غذایی‌تان استفاده کنید.

شیرین کننده‌ها و سالم بودن آن‌ها

یک سوال مهم که در این میان وجود دارد "سلامت" این شیرین کننده‌ها است. همواره موضوع شیرین کننده‌ها بحث برانگیز بوده است. باور عمومی و تبلیغات منفی در خصوص برخی از این شیرین کننده‌های مصنوعی وجود دارد.

تمامی شیرین کننده‌های غیرمغذی که در صنعت غذایی اتحادیه اروپا استفاده می‌شود باید تحت آزمایش‌های سختی قرار بگیرند تا توسط کمیسیون اروپا تایید شوند.

تولید کنندگان مواد غذایی باید شواهد معتبری را در مورد تحقیقاتی که بر روی سلامت شیرین کننده‌های مصنوعی انجام شده است، فراهم کنند تا تضمین کنند که:

  • · هیچ آثار جانبی مثل سرطان در بر نخواهد داشت.
  • · بر روی باروری افراد اثر منفی ندارند.
  • · باعث بروز واکنش های حساسیتی نمی‌شوند.
  • · در بدن ذخیره نمی‌شوند و یا در طول فرایند متابولیز به ماده مضر دیگری تبدیل نمی‌شود.

مصرف چه میزان از شیرین‌ کننده بی خطر است؟

بعنوان بخشی از فرایند تایید برای هر شیرین کننده غیرمغذی، یک سطح مصرف مجاز روزانه (ADI) تعیین می‌شود. میزان مصرف مجاز روزانه ADI براساس هر کیلوگرم از وزن بدن فرد بصورت متوسط تخمین زده می‌شود، بدین صورت که اگر فرد بصورت روزانه و تا آخر عمر، آن ماده را مصرف کند هیچ عارضه جانبی گریبان گیرش نشود.

میزان ADI صد برابر کوچک‌تر از حداقل میزانی که باعث آسیب به بدن می‌شود در نظر گرفته می‌شود، بنابراین احتمال بسیار وجود دارد که مصرف فردی از این میزان تجاوز کند.

آیا از شیرین کننده‌ها مصرف کنم؟

مصرف یا عدم مصرف شیرین کننده‌ها یک تصمیم شخصی بشمار می‌رود. اگر می‌خواهید از این مواد مصرف کنید، ولی در مورد آن‌ها مطمئن نیستید از تیم پزشکی خود در این مورد درخواست مشاوره کنید و برچسب‌هایی که بر روی جعبه محصولات این مواد وجود دارد را بصورت دقیق مطالعه کنید تا آگاهی بیشتری در این مورد حاصل کنید.