کانون سلامتی کانون سلامتی


با علائم کاهش قندخون (هیپوگلیسمی) آشنا شوید

با علائم کاهش قندخون (هیپوگلیسمی) آشنا شوید

خلاصه مطلب: دیابت بیماری قابل کنترلی است، اما کلید مدیریت و زندگی با بیماری دیابت ایجاد تعادل میان مصرف دارو، تزریق انسولین و تغذیه و فعالیت می‌باشد. زمانی که این تعادل وجود نداشته باشد یکی از شرایط زیر اتفاق می‌افتد: یا قند خون بشدت افت می‌کند و حالت هیپوگلیسمی‌ (كاهش‌ قند خون‌) رخ می‌دهد؛ یا قند خون...



دیابت بیماری قابل کنترلی است، اما کلید مدیریت و زندگی با بیماری دیابت ایجاد تعادل میان مصرف دارو، تزریق انسولین و تغذیه و فعالیت می‌باشد. زمانی که این تعادل وجود نداشته باشد یکی از شرایط زیر اتفاق می‌افتد: یا قند خون بشدت افت می‌کند و حالت هیپوگلیسمی‌ (كاهش‌ قند خون‌) رخ می‌دهد؛ یا قند خون افزایش می‌یابد و هایپرگلیسمی (افزایش قند خون) پدید می‌آید.

صرف نظر از اینکه چقدر در مورد دیابت اطلاعات دارید و چقدر مراقب هستید، حتی اگر بیماری دیابت شما درمان شود، احتمال دارد حالات هیپو و هایپر را تجربه کنید. با تیم پزشکی خود مشورت کنید تا مطمئن شوید که مراقبت‌های درمانی که دریافت می‌کنید، آیا منجر به شرایط هیپو یا هایپر می‌شود یا خیر.

هیپوگلیسمی‌ (هیپو)

هیپوگلیسمی به معنای کاهش قند خون پایین‌تر از سطح 4 میلی مول در لیتر (mmol/L) می‌باشد. این مقدار قند خون انرژی لازم برای فعالیت بدنتان را فراهم نمی‌کند.

علائم هیپو می‌تواند بسرعت اتفاق بیفتد و علائمی که هر فرد تجربه می‌کند متفاوت است، اما برخی علائم مشترک عبارتند از:

احساس لرزش، عرق کردن، احساس ضعف، خستگی، تاری دید، فقدان تمرکز، سردرد، بغض داشتن، زودرنجی، رنگ پریدگی.

 

چرا هیپو اتفاق می افتد؟

هیچ قانون کلی وجود ندارد که بگوید چه زمانی هیپو اتفاق می‌افتد، ولی برخی از مواردی که ممکن است موجب هیپو شود، عبارتند از: تزریق بیش از حد انسولین، به تاخیر انداختن یا حذف یک وعده غذایی، کربوهیدرات ناکافی، فعالیت فیزیکی خارج از برنامه، نوشیدن مقدار زیادی الکل یا نوشیدن الکل با شکم خالی. بعضی وقت‌ها هیچ دلیل واضحی برای هیپو وجود ندارد.

 

چطور از هیپو جلوگیری کنیم؟

  • وعده غذایی خود را فراموش نکنید
  • به میزان کافی کربوهیدرات مصرف کنید.
  • اگر بیش از حد فعال هستید، کربوهیدرات بیشتری مصرف کنید.
  • مصرف داروها و تزریق انسولین خود را بدرستی و با برنامه انجام دهید.

 

درمان هیپو

اگر در حالت هشیاری هستید، بلافاصله 15 تا 20 گرم کربوهیدرات زودجذب مصرف کنید:

یک لیوان کوچک نوشیدنیبا شکر کم کالری

حداقل سه عدد قرص گلوکز

مصرف آبنبات 

یک لیوان آب میوه طبیعی

ژل گلوکز

 

چطور هیپو را تشخیص دهیم و درمان کنیم؟

 

اگر احساس سرگیجه دارید و فردی هست که به کمک شما بیاید، ژل گلوکز می‌تواند مفید باشد؛ ولی نباید زمانی که بیهوش هستید از ژل گلوکز استفاده کنید. اگر با انسولین درمان می‌شوید، احتمالا ژل گلوکز نیز در نسخه‌تان موجود است.

برخی افراد می‌توانند از این دستور العمل بهمراه یک میان وعده حاوی 15 تا 20 گرم کربوهیدرات دیرجذب استفاده کنند تا از پایین آمدن مجدد قند خون جلوگیری کند. میان وعده می‌تواند یک اسنک، یک میوه، غلات و یا چند بیسکوییت و شیر باشد و یا اگر نزدیک وعده‌های اصلی است می‌توانید بجای میان وعده شام، ناهار یا صبحانه میل کنید.

پیشنهاد می‌شود که قند خون خود را مجددا بعد از 15 تا 20 دقیقه چک کنید و این اقدامات درمانی را در صورتیکه هنوز سطح قند خونتان زیر 4 میلی مول در لیتر است مجددا انجام دهید.

این شما هستید که باید درمان هیپو را انجام دهید، پس باید تصمیم بگیرید که چه درمانی برایتان بهتر است.

نکته مهم: هیپو خود را با غذاهایی که چربی زیادی دارند (مانند شکلات و بیسکوییت) درمان نکنید، زیرا چربی باعث تاخیر در فرایند جذب گلوکز می‌شود و سرعت درمان هیپو را کاهش می‌دهد.

 

اگر از هوش رفتید

 

اگر مبتلا به هیپو حاد هستید و از هوش رفتید نیاز به کمک شخصی دارید که هیپو را کنترل کند. آن فرد باید:

شما را در وضعیت ریکاوری قرار دهد (به پهلو، سر به سمت عقب خم شده و زانوهای بسمت داخل خم شده) یک تزریق گلوکاگون برایتان انجام دهد، برای برخی افراد که با انسولین درمان می‌شوند گلوکاگون نیز تجویز می‌شود. از تیم پزشکی خود بپرسید که آیا به گلوکاگون نیاز دارید یا نه. چنانچه گلوکاگون تزریقی ندارید، فردی نیست تا آن را تزریق کند و یا ده دقیقه از تزریق گلوکاگون گذشته و تغییری در وضغیت بیمار ایجاد نشده است، حتما بلافاصله یک آمبولانس خبر کنید.

نکته مهم: حتما خانواده، دوستان و اطرافیان خود را آگاه کنید که زمانی که بیهوش هستید نباید سعی کنند از طریق دهان چیزی را به شما بخورانند. چنانچه هیپوی حاد دارید حتما تیم پزشکی خود را در جریان قرار دهید.

 

آیا باید سطح گلوکز خود را بالا نگه دارم تا مانع ایجاد هیپو شوم؟

 

خیر. برای شما خطرناک است که سطح گلوکز خون خود را بصورت مداوم  بالا نگه دارید. ممکن است احساس تشنگی کنید، نیاز به استفاده زیاد از دستشویی داشته باشید و یا احساس خستگی کنید. در بلند مدت، سطح بالای قند خون می‌تواند منجر به کوری، حمله قلبی، سکته، بیماری‌های کلیوی و یا قطع پا شود.

چگونه هیپو بر سطوح گلوکز خون اثر می گذارد.

 

می‌دانیم که هیپو به معنای کاهش قند خون است، ولی بعد از اینکه هیپو را تجربه کردید، قند خونتان ممکن است افزایش یابد. اگر انسولین مصرف می‌کنید از افزایش دوز مصرفی انسولین‌تان اجتناب کنید. این اتفاق ممکن است بعلت این باشد که در مواقع هیپو بشدت احساس گرسنگی می‌کنید و بیش از حد غذا می‌خورید. دلیل دیگر می‌تواند این باشد که بدن در زمان هیپو تمامی دخایر گلوکز خود را آزاد می‌کند.

 

چرا برخی از افراد بدون هیچ علائم هشداری هیپوی شدید را تجربه می کنند؟

 

تحقیقات نشان می‌دهد افرادی که دیابت خود را خیلی سرسختانه کنترل می‌کنند ممکن است در تشخیص علائم هیپو به مشکل بخورند و اینکه اگر این افراد یک هیپوی شدید بدون هشدار داشته باشند، احتمال بیشتری وجود دارد تا دچار یک اپیزود هیپوی مجدد شوند. افرادی که برای مدت طولانی دیابت داشته‌اند نیز ممکن است علائم هشدار دهنده دیابت را احساس نکنند. اگرچه می‌توان این علائم را با تنظیم مجدد اقدامات درمانی بدست آورد. اگر در این زمینه مشکلی دارید با پزشک یا تیم پزشکی خود مشورت کنید.

 

نکاتی که باید در مورد هیپو بخاطر بسپارید

 

  •        داروها و وسائل درمان هیپو را همیشه به همراه داشته باشید.
  •        اگر دچار هیپوی شبانه هستید، قند خون خود را قبل از خواب و در طول شب کنترل کنید. از پزشک خود بهترین زمان برای تست قند خون را بپرسید.
  •        مطمئن شوید که مدرکی برای  تشخیص هویت به همراه خود دارید مانند کارت تشخیص هویت، گردنبند و یا دستبندی حاوی مشخصات و بیماری دیابت خود- تا اگر زمانی بیهوش بودید و اطرافیان امکان ارتباط با شما را نداشتند بدانند که شما دیابت دارید و بتوانند به شما کمک کنند.

 

 

هیپوی شدید

اگر هیپو درمان نشود امکان از دست دادن هشیاری و غش کردن وجود دارد. اگرچه این حالت چندان شایع نیست، ولی چنانچه فردی در اطرافیان شما مبتلا به هیپو است نکات زیر را بخاطر بسپارید:

هرگز از طریق دهان اقدام به خوردن غذا یا نوشیدنی نکنید. امکان خفگی در حالت بیهوشی وجود دارد. فرد مورد نظر را در وضعیت ریکاوری قرار دهید.

اگر گلوکاگون تزریقی در اختیار دارید و می‌دانید چطور از آن استفاده کنید، مانند آموزش‌هایی که یاد گرفته‌اید تزریق را انجام دهید. اگر فرد دیابتی بعد از دقیقه از تزریق گلوکاگون به هوش نیامد حتما یک آمبولانس خبر کنید. توصیه می‌کنیم که والدین بچه‌های دیابتی همیشه گلوکاگون در اختیار داشته باشند و نحوه استفاده از آن را یاد بگیرند.

اگر گلوکاگون در اختیار ندارید، حتما یک آمبولانس خبر کنید.

 

هیپوی شبانه

کاهش قند خون در هنگام خواب هم اتفاق می‌افتد، برخی افراد دیابتی ممکن است با علائم خفیف هیپو از خواب بیدار نشوند. این بدان  معناست که کاهش قند خون شما ممکن است تشدید شود و هیپو شدید‌تر شود. اگر هیپو باعث بیداری شما نشد، ممکن است صبح روز بعد احساس خستگی شدیدی کنید یا سردرد داشته باشید.

بهترین روش برای تشخیص هیپوی شبانه تست قند خون در طول شب می‌باشد. اگر تست خون شما هیپوی شبانه را نشان می‌دهد دوز دریافتی انسولین شما باید مجددا تنظیم شود.