کانون سلامتی کانون سلامتی


درباره ی استرس، بیشتر بدانیم

درباره ی استرس، بیشتر بدانیم

خلاصه مطلب: انواع بسیار زیادی از مشکلات جسمی و بیماری ها من جمله دیابت، ناراحتی معده، کهیر و حتی بیماری های قلبی با تاثیرات استرس احساسی در ارتباط هستند. اما با اینکه رابطه بین استرس و عملکرد ایمنی بدن توسط دانشمندان رشته ‌های مختلف در حال بررسی است، تا به حال چندان مورد توجه متخصصین نبوده است....



انواع بسیار زیادی از مشکلات جسمی و بیماری ها من جمله دیابت، ناراحتی معده، کهیر و حتی بیماری های قلبی با تاثیرات استرس احساسی در ارتباط هستند. اما با اینکه رابطه بین استرس و عملکرد ایمنی بدن توسط دانشمندان رشته ‌های مختلف در حال بررسی است، تا به حال چندان مورد توجه متخصصین نبوده است.
بررسی و مطالعه رابطه بین استرس و سیستم ایمنی چالش های مختلفی به دنبال دارد. برای مثال تعریف استرس کار بسیار دشواری است. چیزی که ممکن است برای یک نفر یک موقعیت بسیار پر استرس به نظر بیاید برای دیگری اینطور نیست. وقتی افراد در معرض موقعیت‌هایی که آن را استرس زا می‌نامند قرار می‌گیرند، اندازه‌گیری میزان استرسی که احساس می‌کنند برایشان بسیار دشوار است و برای دانشمندان هم فهمیدن دقت سنجش فرد از میزان استرسی که احساس کرده است سخت است. دانشمندان فقط می‌توانند چیزهایی را اندازه‌گیری کنند که منعکس‌کننده استرس باشد مثل تعداد ضربه‌های قلب در هر دقیقه.
اما بیشتر دانشمندانی که روی رابطه استرس و عملکرد ایمنی کار می‌کنند، تنها یک منبع استرس ناگهانی و کوتاه مدت را بررسی نمی‌کنند. آنها بر روی استرس‌زا های مداوم‌ (استرس مزمن) مثل استرس‌های ناشی از روابط خانوادگی، دوستی و کاری تمرکز می کنند.
اما انجام آنچه دانشمندان آن را آزمایش کنترل‌شده می‌نامند، بر روی انسان‌ها بسیار دشوار است. در چنین آزمایشی دانشمندان فقط می‌توانند یک عامل مثل میزان یک ماده شیمیایی را تغییر دهند و بعد تاثیر آن تغییر را بر یک پدیده قابل اندازه‌گیری دیگر مثل میزان پادتن‌هایی که توسط یک نوع خاص سلول سیستم ایمنی در معرض آن ماده شیمیایی تولید می شود بسنجند. در یک حیوان زنده بخصوص یک انسان، این نوع کنترل امکان پذیر نیست زیرا اتفاقات بسیار زیاد دیگری هم در زمان آن سنجش برای آن موجود زنده رخ می دهد.
با وجود این مشکلات غیر قابل اجتناب در سنجش رابطه بین استرس و ایمنی، دانشمندانی که همان آزمایش را روی حیوانات و انسان‌های مختلف تکرار کردند و در اکثر موارد یک نتیجه یکسان به دست آوردند بر این امید هستند که بتوانند از آن به نتایج منطقی دست یابند.
طبق گزارش محققان، موقعیت های استرس زا می تواند جنبه های مختلف واکنش ایمنی سلولی را کاهش دهد. یک تیم تحقیقی از دانشگاه ایالتی اوهایو عنوان می کند که استرس روانی با مختلف کردن ارتباط بین سیستم عصبی، سیستم هورمونی و سیستم ایمنی بر سیستم ایمنی بدن اثر می‌گذارد. این سه سیستم بدن با استفاده از پیام های شیمیایی طبیعی با هم ارتباط برقرار می کنند و برای موثر بودن باید با هماهنگی صحیحی کار کنند. تیم تحقیقی دانشگاه اوهایو بر این باور است که استرس طولانی مدت موجب ترشح طولانی مدت هورمون های استرس می‌شود. این هورمون ها بر طیموس که لمفوسیت ها در آن تولید می‌شوند، اثر می گذارد و از تولید سیتوکین ‌ها و اینترلوکین ‌ها که فعالیت گلوبول ‌های سفید خون را تحریک کرده و هماهنگ می کند، جلوگیری می کند. نتایج حاصل از این تیم به شرح زیر است:
– افراد سالخورده ای که از نزدیکان مبتلا به آلزایمر خود نگهداری می کنند سطح بالاتری از کورتیزول، هورمونی که توسط غده آدرنال تولید می‌شود، دارند و احتمالاً بخاطر این بالا بودن میزان هورمون کورتیزول، پادتن‌های کمتری در واکنش به واکسن آنفولانزا نشان می‌دهند.
– در بیماران دیابتی، بالا رفتن سطح کورتیزول بر اثر استرس، منجر به افزایش وزن آنها شده که این موضوع خطری جدی برای آنها محسوب می شود. از طرفی دیگر کلسترول، انسولین و متعاقباً سطح قند خون، بر اثر استرس، افزایش پیدا می کند. که این یک خطر جدی برای بیماران دیابتی محسوب می شود.
– بعضی سنجش های فعالیت سلول های T در افراد افسرده در مقایسه با بیماران غیرافسرده و در مردانی که طلاق گرفته یا جدا شده اند در مقایسه با مردان متاهل، پایین تر نشان داده است.
– در یک تحقیق یک ساله بر روی افرادی که از زنان یا شوهران مبتلا به آلزایمر خود مراقبت می‌کنند، تغییر در عملکرد سلول T در آنهایی که دوستان کمتری داشتند و کمتر از دیگران کمک می گرفتند، بالاتر بود.
– چهار ماه بعد از طوفان اندرو در فلوریدا، مردمانی که در محل های بیشتر آسیب دیده سکونت داشتند، فعالیت کمتری در چندین سنجش سیسام ایمنی نشان دادند. نتایج مشابهی برای کارمندان بیمارستان بعد از یک زمین لرزه در لوس آنجلس مشاهده شد.
محققان حیوانات را در موقعیت‌های استرس زا مثل به دام افتادن در فضایی کوچک یا قرار گرفتن در کنار یک حیوان درنده قرار می‌دهند و عملکردهای مختلف سیستم ایمنی آنها را ارزیابی می‌کنند. براساس چنین آزمایشاتی، ادعاهای زیر عنوان شده اند.
– موقعیت‌های استرس زایی که به طور آزمایشی ایجاد میشوند تولید پادتن‌ها را در موش‌های مبتلا به آنفولانزا به تاخیر انداخته و فعالیت سلول‌های T را در حیوانات مبتلا به ویروس تبخال از بین برده است.
– استرس اجتماعی می‌تواند از استرس فیزیکی مخرب‌تر باشد. بعنوان مثال، به مدت شش روز موش‌هایی را به مدت دو ساعت در روز در کنار یک موش بسیار وحشی در قفس قرار دادند و مرتباً توسط موش وحشی تهدید شده اما آسیب ندیدند: استرس اجتماعی. موش ‌های دیگر برای مدتی طولانی در قفس‌هایی کوچک بدون آب و غذا قرار داده شدند: استرس فیزیکی. هر دو گروه از موش ‌ها در معرض سموم باکتریایی قرار گرفتند و احتمال مرگ و میر موش‌ هایی که تحت استرس اجتماعی بودند ۲ برابر بود.
– تنهایی می‌تواند عملکرد ایمنی را ضعیف کند! میمون‌های نوزادی که از مادرهایشان جدا شدند، مخصوصاً آنها که در قفس ‌های تنها گذاشته شدند، لمفوسیت‌های کمتری در واکنش به آتی ژن ها و پادتن های کمتری در واکنش به ویروس ها تولید کردند.

با این حال در همه این تحقیقات هیچ مدرکی وجود ندارد که ثابت کند تغییرات سیستم ایمنی عوارض منفی خاص و مشخصی بر سلامت این افراد داشته است.