کانون سلامتی کانون سلامتی


درباره ی انسولین بیشتر بدانیم (بخش 1)

درباره ی انسولین بیشتر بدانیم (بخش 1)

خلاصه مطلب: انسولین یک ماده شیمیایی پروتئینی است که توسط سلولهایی به نام سلول بتا تولید می شود. این سلول ها که در جزایر لانگرهاوس در لوزالمعده قرار دارند کنترل قند خون در بدن را انجام می دهند. با ورود غذا به لوله گوارش و تجزیه آن، قند موجود در غذا از طریق پرزهای جدار دستگاه گوارش...



انسولین یک ماده شیمیایی پروتئینی است که توسط سلولهایی به نام سلول بتا تولید می شود. این سلول ها که در جزایر لانگرهاوس در لوزالمعده قرار دارند کنترل قند خون در بدن را انجام می دهند.
با ورود غذا به لوله گوارش و تجزیه آن، قند موجود در غذا از طریق پرزهای جدار دستگاه گوارش وارد خون می شود. با ورود قند به خون سلولهای بتا تحریک شده و انسولین توسط آنها تولید و ترشح می شود. انسولین نیز ورود قند خون را به داخل سلولهای بدن تسهیل می کند.
اگر سلولهای بتا نتوانند ت انسولین به میزان کافی تولید کنند و یا بدن نسبت به انسولین مقاومت نشان دهد، قند در خون باقی مانده و به داخل سلول جذب نخواهد شد.
اگر سلولهای بتا نتوانند انسولین تولید کنند در واقع فرد مبتلا به دیابت نوع یک بوده و لازم است که حتما انسولین تزریق کند. اما اگر مقدار انسولینی که توسط سلول های بتا ساخته می شود،کافی نباشد و یا سلولهای بدن مقاومت نسبت به انسولین را نشان دهند، شخص مبتلا به دیابت نوع دو می باشد که نیاز به قرص های پایین آورنده قند خون دارد و یا در مواردی مانند فشارهای عصبی، بیماریهای حاد و مواردی که به قرص های خوراکی پایین آورنده قند خون پاسخ مناسب ندهند، باید انسولین مصرف کند. از آنجایی که انسولین یک پروتئین است، مصرف خوراکی آن سبب می شود تا در شیره معده مورد حمله آنزیم های قوی هضم کننده پروتئین قرار گیرد و منهدم شود. لذا انسولین را نمی توان به صورت قرص یا کپسول تهیه نمود و باید حتما تزریق نمود.

منابع تهیه انسولین
بر چسب روی شیشه های حاوی انسولین، منبع تهیه انسولین را نشان می دهد. انسولین ها با توجه به منبع تهیه به دو دسته تقسیم می شوند:
الف – انسولین انسانی: شبیه انسولینی است که در بدن انسان ساخته می شود. در برخی شرایط باید از انسولین انسانی استفاده نمود. مانند دوران حاملگی، حساسیت نسبت به انسولین حیوانی، تاکید پزشک به مصرف انسولین انسانی و شروع درمان با انسولین.
ب- انسولین حیوانی: از عصاره لوزالمعده پستاندارانی که انسولین آنها مشابه انسولین انسانی است، تهیه می شود.
نباید انسولین انسانی را با انسولین حیوانی مخلوط کنید.

انواع انسولین
انسولین ها بر اساس رنگ، شروع اثر، حداکثر و مدت زمان اثر به دو دسته تقسیم می شوند:
دسته اول، با نام کریستال، شفاف و بین نیم ساعت تا یک ساعت پس از تزریق تاثیرگذار بوده و حداکثر اثر آنها تا ۵ ساعت است. مدت زمان اثر ۶ الی ۸ ساعت است.
دسته دوم، با نام ان پی اچ (NPH)، کدر و بین یک ساعت تا یک ونیم ساعت پس از تزریق تاثیرگذار بوده و حداکثر اثر آنها تا ۱۲ ساعت است. مدت زمان اثر ۱۶ الی ۲۴ ساعت است.

سرنگ انسولین
خطوط ثبت شده بر روی بدنه سرنگ انسولین بر حسب واحد می باشد. هنگام استفاده از سرنگ های انسولین نکات زیر را به خاطر بسپارید:
– جهت تزریق انسولین فقط از سرنگ های مخصوص تزریق انسولین استفاده کنید.
– هر سرنگ را می توان تا بیست بار استفاده نمود. استفاده مجدد از سرنگ را تا زمانی می توان ادامه داد که سر سوزن کند نشده باشد.
– هر سرنگ در صورت استفاده مجدد ، باید برای همان شخص استفاده شود و استفاده سرنگ یک فرد برای فرد دیگر ممنوع می باشد، زیرا خطر انتقال عفونتهای ویروسی قابل انتقال را افزایش می دهد.
– برای استفاده مجدد از هر سرنگ چند بار پیستون را با فشار به عقب و جلو ببرید تا انسولینی که در سرسوزن می ماند خارج گردد. سپس اقدام به کشیدن مجدد انسولین کنید.

داخل هر شیشه چه مقدار انسولین وجود دارد؟
هر شیشه انسولین حاوی ۱۰ سی سی انسولین ۱۰۰ واحدی است و در مجموع ۱۰۰۰ واحد انسولین داخل هر شیشه وجود دارد. به این ترتیب شما می توانید زمان تقریبی اتمام انسولین داخل هر شیشه را با توجه به میزان انسولین تزریق روزانه محاسبه کنید. برای مثال اگر روزی ۱۵ واحد انسولین NPH مصرف می کنید، باید ۱۰۰۰ را بر ۱۵ تقسیم کنید یعنی ۶۶ روز. پس شیشه شما برای ۶۶ روز کافی است.

شرایط نگهداری شیشه انسولین
• از تکان های بیش از حد شیشه حاوی انسولین خودداری کنید. زیرا باعث از بین رفتن قدرت اثر دارو می گردد.
• انسولین NPHبعد از یک تکان ملایم باید یکدست و شیری شود، در غیر اینصورت غیر قابل استفاده می باشد.
• شیشه انسولینی که در حال مصرف است، می توانید در دمای اتاق نگهداری کنید اما شیشه های انسولین باز نشده را باید در یخچال نگهداری کنید.
• از قرار دادن انسولین در درجه حرارت بالا خودداری کنید. توجه داشته باشید که دمای مناسب برای نگهداری شیشه انسولین ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد می باشد.
• شیشه های انسولینی که خارج از یخچال نگهداری می شوند، بعد از سی روز قدرت شان کم می شود.
• به تاریخ انسولین توجه کنید.
• از قرار دادن شیشه انسولین در برابر نور مستقیم آفتاب خودداری کنید.
• شیشه انسولین را از یخ زدگی محافظت نمایید.
• قبل از استفاده از انسولین لازم است شیشه حاوی انسولین را از نظر وجود ذرات خارجی، همچنین یخ زدگی بررسی نمایید. در صورت کدر شدن انسولین کریستال داخل شیشه، این انسولین قدرت اثر خود را از دست داده است. کدر شدن شیشه انسولین کریستال به علت عدم رعایت ترتیب کشیدن انسولین از هر شیشه است.
• تزریق انسولین سرد دردناک است . بهتر است انسولین را اگر در یخچال نگهداری می کنید، سی دقیقه قبل از تزریق از یخچال خارج کنید.

محل های مجاز تزریق انسولین
• تنها به صورت تزریق زیر جلدی می توان از انسولین استفاده نمود.
• برای جلوگیری از ایجاد تغییرات پوستی و بافت چربی، تزریق انسولینی بایستی به صورت چرخشی انجام شود.
• سرعت جذب انسولین در محل های مختلف تزریق متفاوت است. سرعت جذب در شکم سریع تر از بازوها، بازوها سریع تر از رانها و همچنین رانها سریع تر از باسن می باشد.
• ورزش سرعت جذب انسولین را از نواحی تزریق افزایش می دهد.
• تغییرات پوستی در نواحی تزریق باعث کُندی جذب انسولین می گردد.
• اگر بیش از یک تزریق در روز انجام می دهید از چند عضو برای تزریق انسولین استفاده کنید. به طور مثال بهتر است اگر در صبح تزریق انسولین انجام می دهید محل تزریق اطراف ناف و اگر بعد از ظهر ها انجام می دهید در پاها یا دستها باشد.