کانون سلامتی کانون سلامتی


درباره ی انسولین بیشتر بدانیم (بخش 2)

درباره ی انسولین بیشتر بدانیم (بخش 2)

خلاصه مطلب: مراحل تزریق ۱- قبل از هر تزریق باید دستها را کاملاً بشویید. محل تزریق انسولین نیز باید تمیز باشد. ۲- در صورت استفاده از انسولین شیشه انسولین را به آرامی بین دو کف دست بغلطانید. شیشه را تکان ندهید. ۳- سر پلاستیک شیشه های انسولین را با پنبه الکلی تمیز نمایید. ۴- به همان میزانی...



مراحل تزریق
۱- قبل از هر تزریق باید دستها را کاملاً بشویید. محل تزریق انسولین نیز باید تمیز باشد.
۲- در صورت استفاده از انسولین شیشه انسولین را به آرامی بین دو کف دست بغلطانید. شیشه را تکان ندهید.
۳- سر پلاستیک شیشه های انسولین را با پنبه الکلی تمیز نمایید.
۴- به همان میزانی که انسولین لازم دارید، هوا وارد شیشه انسولین کنید. اگر از دو نوع انسولین به صورت مخلوط استفاده می کنید، ابتدا هوا را وارد هر دو شیشه کنید.
۵- شیشه را بر گردانید و میزان انسولین لازم را وارد سرنگ کنید. در صورت تزریق انسولین ، ابتدا انسولین کریستال را در سرنگ بکشید، سپس انسولین NPHرا وارد سرنگ نمایید.
۶- بعد از کشیدن انسولین به داخل سرنگ، حبابهای هوا را خارج کنید. حبابهای هوا به تنهایی خطرناک نیستند، اما مقدار انسولین تزریقی با وجود حبابهای هوا کاهش می یابد. چند ضربه به بدنه ی سرنگ وارد کنید تا حبابها به سطح آمده، آنگاه با فشار مختصری به پیستون، حبابها را خارج کنید.
۷- زاویه تزریق در افراد چاق و لاغر با هم متفاوت است . در افراد چاق در ناحیه قدامی رانها و بازوها، ابتدا باید پوست بالا آورده شود. با دو انگشت پوست را چین دهید و با زاویه ۹۰ درجه سر سوزن را وارد کرد. اما در افراد لاغر در بازوها ۴۵ درجه می باشد. تغییر زاویه تزریق بایستی با توجه به قطر عضله تزریق باشد.
۸- سر سوزن را به سرعت و با ملایمت وارد پوست کنید. اگر بعد از بیرون کشیدن سوزن از پوست و اتمام تزریق، ناحیه دردناک شده و یا مایعی روشن از محل تزریق خارج گردید؛ محل تزریق را به مدت چند ثانیه فشار دهید.

مشکلات ناشی از تزریق انسولین چیست؟
کاهش قند خون (هیپوگلیسمی) ممکن است در افرادی که انسولین بیش از حد مورد نیاز دریافت کرده اند، یا مقدار خیلی کم مواد غذایی مصرف کرده اند یا مدت زمان زیادی ورزش کرده اند، رخ دهد. لازم است علایم افت قند خون را بشناسید و به سرعت جهت درمان آن اقدام کنید. علایم افت قند خون در افراد مختلف متفاوت است و شامل تعریق شدید، سر درد، سرگیجه، تپش قلب، لرزش، لکنت زبان، دوبینی ، عصبانیت و تغییرات ناگهانی خلق می باشد. اگر دچار افت قند شدید اما هوشیار هستید می توانید نصف لیوان شیر یا دو قطعه بیسکویت مصرف کنید.

اگر دچار لرزش شدید اندام گشته و احساس سرگیجه زیادی داشتید می توانید نصف لیوان آب میوه یا نوشابه یا ۵ عدد آبنبات (یا قرص گلوکز) یا یک یا دو قاشق چایخوری شکر یا عسل مصرف کنید. در هر حال علائم افت قند خون را جدی بگیرید و به سرعت آن را درمان کنید.
کنترل سطح قند خون به فاکتورهای زیر بستگی دارد:
• نوع و میزان غذای که می خورید.
زمان و طول مدت ورزش و فعالیت
• محل تزریق انسولین
• زمان تزریق انسولین
• بیماری
فشارهای عصبی و استرس
• تداخل داروهای دیگر
• بیماریهای زمینه ای یا حاد

نکات ویژه هنگام تزریق انسولین
– انسولین را نیم ساعت قبل از صرف غذا تزریق کنید.
– تزریق انسوین اضافی، عدم مصرف وعده های غذا و فعالیت بیش از حد باعث کاهش قند خون می گردد.
– فواصل تزریق در یک عضو را رعایت کنید. فاصله هر تزریق بعدی باید بین یک تا یک و نیم سانتیمتر باشد.
– دمای انسولین تزریقی باید با دمای اتاق هماهنگ باشد.
– از عدم وجود حباب در داخل سرنگ انسولین اطمینان حاصل کنید، سپس عمل تزریق را انجام دهید.
– اگر قبل ازعمل تزریق از الکل استفاده می کنید، باید صبر کنید تا الکل کاملا از سطح پوست تبخیر شود، آنگاه عمل تزریق را انجام دهید.
– هنگام ورود سرسوزن ،عضله محل تزریق را شل کنید.
– جهت زاویه سر سوزن را بعد از ورود و همچنین هنگام خروج از پوست تغییر ندهید.
– اگر سوزن کُند شده است، دوباره از این سرنگ استفاده نکنید.
– سعی کنید همواره انسولین را در یک ساعت مشخص از شبانه روز تزریق کنید.
– اگر یک نوع انسولین داخل سرنگ کشیده اید، انسولین داخل سرنگ را می توان تا یک هفته داخل یخچال نگهداری کرد.
– مخلوط انسولین و کریستال داخل سرنگ را حداکثر بین ۵ تا ۱۵ دقیقه بعد از مخلوط کردن تزریق کنید.

• هدف درمان با انسولین چیست؟
هدف درمان با انسولین کنترل قند خون نزدیک به مقدار طبیعی است. کنترل دقیق مقادیر قند خون می تواند از عوارض کوتاه مدت کنترل ناقص قند خون ( نظیر کتواسیدوز دیابتی در بیماران نوع یک ) و همچنین از عوارض بلند مدت کنترل ضعیف قند خون ( مشکلات بینایی و قلبی) جلوگیری نماید.
• چه موقع احتیاج به درمان با انسولین است؟
استفاده از انسولین در تمام بیماران نوع یک و در برخی از بیماران نوع دو ضروری به نظر می رسد. در بیماران دیابتی نوع اول غده پانکراس مقدار بسیار اندک از انسولین ترشح می کند یا اینکه هیچگونه انسولینی ترشح نمی کند.
بعضی از افراد بلافاصله بعد از تشخیص بیماری دارای دوره ای هستند به نام honey moon یا ماه عسل که در این مدت نیازی به انسولین ندارد اما این دوره موقت بوده و نهایتاً همه بیماران دیابتی نوع یک برای ادامه حیاتشان به انسولین مجدد احتیاج دارند.
افراد مبتلا به دیابت نوع دوم بطور کامل از عدم تولید انسولین رنج نمی برند. درواقع دیابتی های نوع دوم غالباً مقداری انسولین در مراحل اولیه تولید می کنند. اگر چه این افراد در برابر انسولین مقاومت می نمایند به عبارتی پاسخ سلولی آنها به مقدار نرمال یا حتی زیاد انسولین ، پاسخ ضعیفی است. بعلاوه درطول زمان غده پانکراس این بیماران توانایی تولید انسولین را از دست می دهد. در نتیجه بیماران نوع دوم دچار کمبود انسولین میگردند. همین موضوع سبب می شود که این افراد برای ادامه حیاتشان معمولا نیاز مطلق به انسولین مثل دیابتی های نوع اول ندارند.
از سوی دیگر این بدان معنی نیست که افراد دیابتی نوع دو هیچ نیازی به انسولین برای رسیدن به سطح کنترل خوب قند خونشان نداشته باشند. دراکثر موارد در افراد دیابتی نوع دو پزشک معالج با اندازه گیری ساده قند خون و کنترل میزان قند خون به وسیله تغییر در رژیم غذایی، کم کردن وزن و ورزش ،موفق به کنترل میزان قند خون بیمار می شود. اگر این عملیات دقیق و بطور منظم دنبال شود قند خون به حالت نرمال یا نزدیک به نرمال بر می گردد و احتیاجی به معالجه بیشتر ندارد. اگر این تمهیدات موثر واقع نشود ، پزشک مقدار کمی داروی پایین آورنده ی گلوکز به صورت خوراکی برای بیمار تجویز می کند. چنانچه تمام تمهیدات فوق موثر نباشد پزشک تجویز انسولین برای ادامه درمان توصیه می کند.
• رژیمهای مختلف انسولین چیست؟

دو نوع مختلف درمان با انسولین وجود دارد:
۱) درمان استاندارد
۲) درمان با انسولین به صورت Intensive یا گسترده
این دو نوع درمان بر اساس نوع انسولین و مقدار انسولین و تعداد دفعات تزریق که پزشک پیشنهاد می کند با یکدیگر متفاوت است. در ابتدا پزشک ممکن است با مقدار ساده و استاندارد انسولین درمان را آغاز کرده ولی در طول زمان به علت پیچیدگی درمان، مقدار انسولین و دفعات تزریق را افزایش دهد.معمولاً افراد دیابتی نوع اول که دارای رژیم استاندارد انسولین هستند حداقل ۲ بار در روز انسولین دریافت می کنند.افراد دیابتی نوع دوم ممکن است فقط نیاز به دریافت انسولین به میزان ۱ بار در روز داشته باشند. غالباً قبل از شام یا قبل از رفتن به رختخواب.نوع و میزان انسولین و تعداد دفعات تزریق در درمان گسترده با انسولین خیلی پیچیده تر از روش درمان با انسولین به صورت استاندارد است. معمولاً بیماران نوع اول در هر روز چندین بار تزریق انسولین را انجام می دهند که شامل تزریق انسولین کوتاه اثر ، قبل از هر وعده غذایی است.
در مواردی که بیماران دیابتی نوع اول از پمپ انسولین استفاده می کنند، مقادیر بسیار کم اما متوالی از انسولین از طریق پوست بوسیله پمپ به بدن آنها وارد می شود. انتخاب اینکه درمان بصورت استاندارد باشد یا intensive بستگی به عوامل مختلفی دارد که باید با پزشک مشورت شود.
• چگونه مقدار انسولین مورد نیاز مشخص می شود؟
پزشک معالج غالباً با مقدار نگهدارنده انسولین درمان را آغاز می کند. این دوز ابتدایی بایستی در طی روزها ، هفته ها و ماهها تنظیم گردد تا جایی که پاسخ بدن به درمان با انسولین مشخص گردد.اندازه گیری قند خون به وسیله بیمارعامل مهمی در تنظیم مقدار دوز انسولین می باشد.