کانون سلامتی کانون سلامتی


دیابت و عوارض آن (بخش 2)

دیابت و عوارض آن (بخش 2)

خلاصه مطلب: پیشگیری و درمان: شما می توانید بوسیله کنترل قندخون و فشارخون از خطر ابتلا به بیماری کلیوی اجتناب کرده و یا پیشرفت بیماری کلیوی را کند کنید. پزشک معالج شما برای بررسی علائم اولیه ناراحتی کلیوی می تواند با آزمایش میکرو آلبومینوری مقدار پروتئین دفع شده در ادرار را مشخص کرده و در صورت لزوم...



پیشگیری و درمان:
شما می توانید بوسیله کنترل قندخون و فشارخون از خطر ابتلا به بیماری کلیوی اجتناب کرده و یا پیشرفت بیماری کلیوی را کند کنید. پزشک معالج شما برای بررسی علائم اولیه ناراحتی کلیوی می تواند با آزمایش میکرو آلبومینوری مقدار پروتئین دفع شده در ادرار را مشخص کرده و در صورت لزوم اقدامات اولیه را شروع کند .اگر شما دارای فشارخون بالا هستید، متخصص کلیه یا نفرولوژیست بایستی ACE اینهیبتور یا داروهای مشابه با آن را برای شما تجویز نماید تا فشارخون شما کنترل شده و از تخریب و آسیبهای بعدی کلیه شما جلوگیری شود. میزان فشارخون در مبتلایان به دیابت که پروتئین دفع نمی کنند باید کمتر از 85/130 میلی لیتر جیوه و در مبتلایان به نفروپاتی دیابتی و میکروآلبومینوری کمتر از 80/120 میلی لیتر جیوه نگه داشته شود .اگر در ادرار شما مقدار کمی پروتئین وجود دارد، شما باید تحت یک رژیم غذایی کم پروتئین قرار گیرید . محدودیت در مصرف پروتئین در برنامه غذایی به میزان6 تا 8 گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن احتمالاً مفید خواهد بود .اگر کلیه های شما دچار نارسایی گردیده اند ، نفرولوژیست یکی از سه راه زیر را برای شما انتخاب خواهد کرد:
همودیالیز: در این پروسه خون شما از طریق یک لوله که به بازوی شما متصل است به یک ماشین منتقل می شود که در آن مواد زاید و مایعات اضافی از خون شما تصفیه شده و خون تمیز به بدن شما برگردانده می شود .
دیالیز پریتونیال: در این روش شکم شما را بوسیله مایع مخصوصی پر می کنند. این مایع، مواد زائد و آب اضافی را از خون شما جمع آوری کرده ، سپس مایع را از شکم شما تخلیه کرده و دور می ریزند این نوع دیالیز در خانه نیز می تواند انجام شود .
پیوند کلیه: در این جراحی بزرگ، کلیه شما بوسیله کلیه دیگری از افراد درجه یک خانواده یا دوستان یا کسانی که شما نمی شناسید، جایگزین می شود. کلیه جدید باید با بدن شما مطابقت خوبی داشته باشد تا پیوند موفقی ایجاد شود .

توصیه های هوشمندانه برای مراقبت از کلیه ها
ثابت نگه داشتن قندخون در محدوده هدف.
فشارخونتان را مرتباً چک و کنترل کنید.
یک برنامه غذایی سالم را دنبال کنید .
از پزشک معالج خود حداقل یکبار در سال آزمایش میکرو آلبومینوری را برای چک کردن کلیه هایتان درخواست کنید .
اگر کلیه های شما آسیب دیده اند، تمامی داروهایی را که می خواهید مصرف کنید با مشورت پزشک معالجتان مصرف نمائید. برچسب های داروها را بخصوص داروهای ضد درد را چک کنید و چنانچه بروی برچسب تأکید کرده بود که ممکن است سبب تخریب کلیه ها گردد با پزشک معالج خود مشورت کنید . چنانچه مبتلا به عفونت های کلیوی یا مثانه شدید سریعاً به پزشک مراجعه کنید. عفونت های مجاری ادراری در افراد مبتلا به دیابت شایع است و علائم آن شامل درد پهلوها و سوزش در هنگام خروج ادرار می باشد.

عوارض بینایی
تشخیص زود هنگام مشکلات بینایی می تواند برای درمان هر چه موثرتر و جلوگیری از تخریب بیشتر بینایی شما مفید باشد .دیابت می تواند سبب بروز مشکلات جدی برای بینایی شما گردد.این مشکلات شامل تاری دید، رتینوپاتی دیابتی و آب مروارید (کاتاراکت) و آب سیاه است . نگه داشتن میزان قندخون در محدوده هدف بهترین راه برای جلوگیری از مشکلات و عوارض بینایی است .
مبتلایان به دیابت نوع یک، 3 تا 4 سال پس از ابتلا به دیابت باید مورد معاینه چشم قرار گیرند و مبتلایان به دیابت نوع دوم بمحض تشخیص باید مورد معاینه چشم پزشک قرار گیرند .
رتینوپاتی یک مشکل جدی برای افراد مبتلا به دیابت محسوب می شود. رتینوپاتی قابل درمان است، درمان رتینوپاتی اگر در مراحل ابتدایی بروز مشکل باشد با موفقیت چشمگیری همراه است .
شما باید هر سال به چشم پزشک خود مراجعه کرده و از نظر دو نوع رتینوپاتی بررسی شوید:
نوع ۱:رتینوپاتی غیر پرولیفراتیو
نوع۲: رتینوپاتی پرولیفراتیو
رتینوپاتی غیر پرولیفراتی یک نوع رتینوپاتی خفیف است که به میزان کم بر بینایی اثر می گذارد. مشکلات بینایی به شبکیه چشم محدود می باشد و معمولاً در شرایط حاد، نقطه حساس دید (ماکولا ) را درگیر می کند. ماکولا ناحیه ای در شبکیه است که قویترین و واضح ترین دید را برای ما ایجاد می کند .هر چه این نوع رتینوپاتی زودتر شناسایی شود، موفقیت درمان بهتر خواهد بود و اگر این نوع رتینوپاتی درمان نشود می تواند به رتینوپاتی پرولیفراتیو تبدیل گردد.
رتینوپاتی پرولیفراتی وضعیت بسیار جدی تری است که در آن رگهای خونی جدید در داخل و اطراف شبکیه شاخه زده و ظاهر می شوند. این رگهای خونی جدید بسیار نازک و شکننده هستند و براحتی پاره شده و سبب ایجاد خونریزی در مایعی که مرکز چشم را پر کرده است، می شوند .
بیماریهای جدی چشمی دیابتی ممکن است سبب تورم شبکیه گردد و بعضی از این ناراحتی ها حتی می تواند منجر به کوری شود.
آب مروارید یا کاتاراکت زود هنگام: سن ابتلأ به آب مروارید در افراد دیابتی نسبت به افراد غیر دیابتی پایین تر است. آب مروارید حالتی است که در عدسی چشم کدورت ایجاد می گردد. آب مروارید معمولاً بعلت ضخیم شدن بافت عدسی ها ایجاد می شود و در نتیجه نور نمی تواند بطور صحیح بروی شبکیه متمرکز شود و بینایی حالت مه گرفته و ابری می شود. این وضعیت می تواند با جراحی و خارج کردن عدسی و قرار دادن یک عدسی پلاستیکی در محل عدسی اصلی اصلاح شود .
آب سیاه: سن ابتلا به آب سیاه در افراد دیابتی نسبت به افراد غیر دیابتی پایین تر است. آب سیاه در واقع وضعیتی است که در آن فشار داخل چشم بالا می رود و در طول زمان می تواند سبب تخریب عصب بینایی شود. اولین نشانۀ آب سیاه یا گلوکوم ممکن است از دست دادن بینایی جانبی باشد (یعنی از گوشه چشم ، محیط جانبی قابل دیدن نیست. گلوکوم می تواند بوسیله یک متخصص چشم با یک قطره چشمی مخصوص که روزانه مصرف گردد با پائین آوردن فشار داخل چشم ها درمان گردد .راه دیگر درمان، جراحی لیزر است که با کاهش فشار چشم می تواند سبب درمان گلوکوم شود. توجه به این نکته ضروری است که فشار داخلی چشم در افراد دیابتی بایستی توسط یک بینایی سنج یا چشم پزشک سالانه اندازه گیری گردد. حتماً بایستی سالانه این معاینات توسط پزشک یا بینایی سنج که بتواند ته چشم را بررسی کند، انجام گیرد. در طول معاینات از پزشک بخواهید که شما را از نظر علائم رتینوپاتی دیابتی و آب مروارید و آب سیاه مورد بررسی قرار دهد.
:در صورت مشاهده یکی از علائم زیر باید با پزشک متخصص چشم مشاوره نماید: تاری دید، دوبینی، مشکل در مطالعه، درد یا فشار در یکی از چشم ها یا هر دو، حلقه های نورانی بحالت فلش زدن یا نقاط سیاه، کاهش دید جانبی
اگر شما مبتلا به دیابت هستید و باردار شده اید با چشم پزشکتان در سه ماهه اول در مورد رتینوپاتی مشورت کنید. کنترل دقیق دیابت در طول بارداری می تواند بروی رتینوپاتی و کاهش ابتلأ به آن مؤثر باشد.
توجه : اگر سیگار استعمال می کنید باید بدانید که سیگار باعث تنگ شدن عروق خونی کوچک در چشمان شما می شود، در نتیجه بر روی گردش خون تأثیر دارد و این دلیلی برای ترک سیگار، برای شما است .

بیماری های قلبی و حمله مغزی
از جمله عوامل مرگ زودرس در مبتلایان به بیماری دیابت، بیماری قلبی و حمله مغزی است . حداقل 65% از افراد مبتلا به دیابت بوسیله یکی از این دو وضعیت جان خود را از دست می دهند. شما می توانید با کنترل قندخون، پائین آوردن فشارخون و کلسترول و عدم مصرف سیگار، خطر ایجاد حمله قلبی و مغزی را پائین آورید.
چگونه دیابت بروی گردش خون اثر می گذارد؟ زیاد بودن قند خون سبب ضعیف شدن گردش خون می شود، ایجاد لخته در خون و فشارخون بالا ریشه بیماریهای قلبی و حمله مغزی است .
کاهش جریان خون = افزایش فشارخون
افراد مبتلا به دیابت مستعد داشتن میزان LDL بالا (کلسترول بد) و میزان HDL پائین (کلسترول خوب) و میزان تری گلیسرید (یا چربی خون) بالا هستند. این موضوع سبب آترواسکلروز یا تصلب شرایین می شود. تصلب شرایین بر اثر ته نشینی چربی، کلسترول و سایر مواد در جدار سرخرگها ایجاد می شود و سبب مسدود شدن سرخرگ ها می گردد .انسدادهایی که به این ترتیب ایجاد می شوند، پلاک نامیده می شود و باعث کم شدن جریان خون به قلب، مغز و کلیه ها شده و سبب بالا رفتن فشارخون می شود. افزایش میزان قندخون سبب سخت شدن و خشک شدن دیوارۀ شریانها شده و سبب افزایش فشارخون می شود .
ایجاد لخته های خون
بالا بودن قندخون سبب افزایش چسبندگی خون می گردد بنابراین ایجاد لخته در خون را آسانتر می کند. بالا بودن قند خون و چسبندگی آن به جدار عروق کوچک میتواند سبب نشت خون شود و این عوامل مجموعاً سبب ایجاد لخته خون می شود .گاهی اوقات پلاک هایی که در شرایین تشکیل شده اند، جدا شده و سبب تشکیل لخته های خون می شود. این لخته ها می توانند جریان خون را درست در منطقه ای که قرار دارند، مسدود نمایند . هنگامیکه این اتفاق در یک رگ خونی که قلب را تغذیه می کند، حادث شود، حمله قلبی رخ می دهد و هنگامیکه این انسداد در رگهای تغذیه کننده مغز رخ دهد حمله مغزی ایجاد می شود . حرکت این لخته های خون که به آن آمبولی می گویند، همچنین سبب انسداد جریان خون در سایر قسمت های بدن مثلاً در پاها می شود .

به منظور جلوگیری از عوارض قلبی عروقی دیابت به نکات زیر توجه کنید :
قند خونتان را توسط پزشک و یا مشاور دیابت در محدوده مورد نظر حفظ کنید. انجمن دیابت آمریکا میزان هموگلوبین A1c کمتر از 7% را برای اکثر افراد پیشنهاد می کند . اما متخصصین غدد و انجمن مطالعات دیابت اروپا ترجیح می دهند که مقدارهموگلوبین A1c،شش ونیم درصد باشد و شما باید با پزشک معالج خود در مورد مقدار مناسب و هدف HbA1cبرای خود مشورت کنید .
میزان فشارخونتان را در محدوده 80/120 یا کمتر حفظ کنید . بعضی از افراد می توانند با تغذیه و رژیم مناسب همراه با ورزش این مقدار را بدست آورند و برخی افراد نیاز به دارو دارند . پزشک شما را راهنمایی خواهد کرد که به چه طریق این امر برای شما ممکن می گردد ( با ورزش و تغذیه مناسب یا با دارو ).
میزان کلسترول بد یا LDL خود را در محدوده 505 میلی مول در لیتر یا کمتر حفظ کنید. مقدار بالای 702 میلی مول در لیتر نیاز به مصرف دارو دارد .